TT's Blog

Trong blog này, tôi đã có tag Văn hóa Nhật Bản, nhưng tôi mới chỉ kể một số sự kiện văn hóa của Nhật chứ chưa hề có một bài nào đề cập đến người Nhật như thế nào và họ sống ra sao. Nhân cuộc nói chuyện với cô bạn tôi hôm qua, cô ấy nói chỉ biết đến nước Nhật với giờ làm việc cao, cuộc sống hối hả và đầy stress, rồi là tỷ lệ tự tử cao nhất thế giới. Điều đó có nghĩa là nếu bạn chưa đến nước Nhật và sống ở đây, bạn cứ tưởng tượng rằng đất nước Nhật thật stress, thật khó có thể sống nổi…. Qua kinh nghiệm sống của bản thân tôi và chồng tôi 5 năm trên đất Nhật, chúng tôi có thể giúp bạn hiểu thêm về người Nhật và cuộc sống trên đất Nhật qua những điều dưới đây.

Bạn nghĩ rằng cuộc sống ở Nhật hối hả và đầy stress ư? Vâng đó là điều tất lẽ dĩ ngẫu của bất kỳ một quốc gia Đông-Tây phát triển nào. Khi mà công việc của mỗi cá nhân diễn ra từ sáng đến chiều tối. Sau giờ học, giờ làm, họ lại bận với blog, với những thú tiêu khiển cá nhân riêng. Nhật là một cường quốc kinh tế trên thế giới. Hiện nay dân số Nhật là 127 triệu người, Tokyo có mật độ dân cư đông nhất thế giới. Hàng năm, Tokyo được xếp hạng một trong mười thành phố đắt đỏ nhất thế giới. Mức sống đắt đỏ như vậy nhưng giờ công của họ được trả một cách xứng đáng. Chính vì vậy, vài thập niên trước, Nhật là quốc gia nổi tiếng với mô hình người chồng đi làm nuôi cả nhà. Hiện nay, nếu chỉ đáp ứng nhu cầu ăn mặc và học hành của các con thì mình người chồng trong gia đình Nhật đi làm cũng đủ nuôi cả nhà. Tuy vậy, phụ nữ Nhật hiện đại năng động hơn thế hệ trước và họ cũng đi làm để đáp ứng nhiều nhu cầu xã hội cao khác như du lịch, nghỉ ngơi và giải trí. Bạn có thích trong tay một sản phẩm Made in Japan không? Tôi nghĩ chắc chắn là bạn thích vì sản phẩm đó không những đẹp, hiện đại mà lại bền nữa. Các sản phẩm của Nhật không ngừng phát triển và thay đổi mẫu mã, chất lượng và tính năng. Chẳng hạn, từ ngày chúng tôi mới đặt chân trên đất Nhật, anh chị em chúng tôi đã phải thay đổi nhiều đời máy ảnh, máy quay video vì chúng ngày càng đẹp, tân tiến và rẻ hơn trước. Đó cũng là một yếu tố khiến người Nhật thích, tham làm việc. Họ làm việc không biết mệt mỏi để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

Bạn biết đến Nhật khi nó có tỷ lệ người tự tử cao nhất thế giới ư? Vâng, theo thống kê năm 2003, có khoảng 33 nghìn người bị chết vì tự tử trong năm đó. Một con số thật kinh khủng. Đó là cái giá phải trả cho một xã hội công nghiệp, khi con người ta có sự liên kết giữa cá nhân với nhau lỏng lẻo. Không chỉ có Nhật, mà Hàn Quốc, Singapore, Pháp, Italia cũng phải hứng chịu hậu quả đó. Tuy vậy, các nhà chức trách Nhật vẫn luôn kêu gọi nhân dân chú ý đến vấn nạn này. Họ cố tìm ra những biện pháp để hạn chế con số trên. Chẳng hạn mới tháng trước, Chính phủ Nhật phát động tuần lễ chống tự tử. Dân chúng được phát tờ rơi có ghi các vị trí đặt điện thoại công cộng phục vụ phong trào này và số điện thoại free có người trực 24 giờ để nhận điện thoại thông báo có người đang có ý định tự tử.

Nếu bạn mới đến Nhật, bạn sẽ nghĩ rằng người Nhật sống khép mình, khó gần. Tuy nhiên, nếu bạn là người chủ động hỏi chuyện họ thì họ rất thích đấy. Còn họ không chủ động hỏi chuyện mình vì họ sợ làm phiền người khác. Chắc bạn không ngạc nhiên lắm khi người Nhật chào khách một cách cung kính, cúi đầu và người xuống. Họ luôn nói lười cám ơn, xin lỗi. Mấy anh chị em chúng tôi thường nói rằng, mình có dẵm phải chân người Nhật, họ vẫn xin lỗi mình. Vì họ nghĩ rằng: họ không cẩn thận khiến mình dẵm phải chân họ.

Bạn cứ nghĩ rằng, Nhật không thoải mái, tự do như phương Tây ư. Đúng là đa số người Nhật không có văn hóa hôn nhau trên đường phố phương Tây. Tuy vậy, không phải ở đâu cũng vậy đâu. Bằng chứng dịp đầu tháng Chín vừa rôi, chồng tôi đến Yokohama, đường phố và công viên sáng rực ánh đèn, các đôi tình nhân hôn nhau một cách rất Mỹ. Văn hóa Nhật rất đa dạng. Về ẩm thực, ở Nhật bạn có thể ăn cari, mỳ Ý, pizza, gyoza, chả giò…. ở bất cứ đâu, bất cứ khi nào. Các món ăn đó được ăn trong bữa cơm thường nhật. Về ăn mặc ư, khỏi phải nói, ngoài đường các cô gái mặc quần dài bên trong váy ngoài, váy cũng ngắn hết cỡ, con trai thì mặc quần bò rách rưới, vá víu, bà già nhuộm tóc đủ màu. Còn sinh viên khỏi phải nói, họ không cần phải chờ đến lễ Haloowen để mặc trang phục hồ thiên nga, romeo mà họ mặc luôn trong các dịp nhận bằng, hội trường. Giờ ăn trưa, bạn có thể mang cơm ra giữa sân trường để vừa ăn vừa nghe nhạc rock sống. Còn trên tivi thì đúng là nhiều khi xem phải buột miệng “thật khả ố”, “chỉ có ở Nhật”…. nhưng mà vui, cười đã.

Bạn nghĩ người Nhật trung thành với công ty ư? Có gì sai đâu. Trung thành đôi khi có tính tiêu cực khi công ty phá sản, họ cũng ra đi theo… nhưng không xa đâu, các công ty của Mỹ hay bất kỳ quốc gia nào cũng đều muốn có nhân viên trung thành. Người trung thành làm việc hiệu quả và năng suất cao. Đặt bạn vào vị trí ông chủ, bạn có thích nhân viên trung thành không? Trung thành cũng xuất phát từ đực tính thật thà của người Nhật. Đã ở quốc gia nào bạn thấy kiểu cửa hàng rau quả không có người bạn hàng ở ngoài đường chưa? Các bạn tôi người Mỹ, Brazil, Mexico, Peru… nói rằng chưa bao giờ được thấy kiểu cửa hàng đó trừ ở Nhật. Tiếc quá, tôi chưa chụp được ảnh minh họa ở đây. Bạn lấy rau, củ quả và đút tiền vào một hộp gỗ gần đó theo giá tiền ghi trên túi hàng. Mới đây, tôi cũng được học về bài nói về “hợp đồng”. Trong khi Mỹ, Châu Âu có hợp đồng ghi các điều khoản rất chặt chẽ vì họ tin rằng “lòng người là quỷ dữ” thì giữa người Nhật với nhau hầu như không cần hợp đồng, vì từ xưa đến nay họ tin rằng “con người là tốt đẹp”. Sống ở một môi trường, đâu đâu, ai ai cũng thật thà, lương thiện, bạn có thấy thoải mái không?

Tiếp xúc nhiều với người Nhật bạn sẽ thấy họ thân thiện và nhiệt tình. Sinh viên nước ngoài chúng tôi đến Nhật được các thầy cô giúp đỡ nhiệt tình, chu đáo. Mới đây, một anh bạn của chúng tôi mới sang Nhật được hơn 4 tháng, vợ ở Việt Nam sinh con, vậy mà thầy cô vẫn cho cho vay tiền và cho về nhà 3 tuần. Về nhà mọi người ngạc nhiên, anh ấy chỉ nói người Nhật tốt như vậy đấy. Nếu bạn có một người bạn Nhật thì bạn sẽ cảm thấy thật đáng tin cậy, và họ sẽ thật thà đến mức bạn không nỡ lòng nào nói dối. Một buổi sáng, bạn lên lab với một tâm trạng không vui, bạn được chào đón bởi các nụ cười, những câu chào nói của những người bạn không thật sự biết lắm. Thế là bạn cả thấy vui hơn rồi. Mọi thứ đang trở nên tốt đẹp hơn đối với bạn.

Tính thân thiện của người Nhật còn phát triển lên thành tính nhân văn, nhân bản. Tôi có thể đưa ra những ví nhỏ ở cuộc sống quanh tôi. Mùa nào thức ấy: bắp cải, củ cái, táo, lê… tôi không biết là nông dân Nhật không bán được hay họ không dùng hết mà họ xếp thành từng đống nhỏ hoặc cho vào các thùng carton để ở các khu nhà có sinh viên ở. Nếu bạn đi thăm ruộng vườn của người Nhật, gặp một bác nông dân đang rỡ khoai, hái dưa, bạn nói chuyện với họ, họ hỏi thăm lại và sẽ cho bạn vài thứ. Dưa, khoai… rải rác khắp ruộng vườn và tất nhiên, không ai lấy của ai, bạn cũng không thể lấy dù người ta có bỏ. Nhưng bạn sẽ gặp nhiều người thu gọn khoai, dưa, rau cạnh đường đi. Khi đó bạn có thể tự động lấy về dùng. Chúng tôi là fan của chương trình “世界ウルルン滞在記” nghĩa là “Nhật ký vòng quanh thế giới đầy nước mắt”, mỗi tuần một người Nhật đến một nước khác nhau. Nếu là đến các nước giàu có, hiện đại, họ sẽ học nấu ăn và tìm hiểu văn hóa nơi đó. Nhưng nếu là một vùng nghèo ở châu Á, châu Phi… người Nhật sẽ làm những điều có ý nghĩa. Chẳng hạn mang củ khoai lang đến cho người dân đó ăn thử rồi trồng khoai. Một chương trình đến Việt Nam, một hòn đảo ở Quảng Ninh, chương trình bỏ tiền mua hàng nhiều trăm chiếc áo phông để phát cho người dân quanh đảo đó với khẩu hiệu bảo vệ môi trường biển. Từ những điều tưởng như nhỏ bé đó, người Nhật còn tham gia vào những chương trình lớn của thế giới. Hẳn bạn không thấy tổ chức phi chính phủ JICA mới những học bổng và hỗ trợ phát triển văn hóa, giáo dục cho nhiều nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Hoặc mới đây vụ ông tổng giám đốc PMU dùng tiền ODA đánh bạc khiến nhiều báo Nhật lên tiếng. Họ không tức giận nhưng họ yêu cầu chính phủ mình minh bạch số tiền đó và dùng nó vào đúng mục đích. Hiện tại, tổng vốn ODA viện trợ cho Việt Nam là 18 tỷ đô, thì riêng của Nhật đã chiếm 8 tỷ đô.

Không phải ngẫu nhiên mà người Nhật được thế giới biết đến như những người bạn thân thiện, dễ mến và thật đáng tín cậy. Hầu như bạn chẳng khi nào phải phàn nàn về nguồn gốc và chất lượng hàng Nhật. Và cả ông chủ Nhật nữa, dù họ có bắt bạn làm nhiều giờ đi nữa thì bạn cũng sẽ được nhận nhiều lương hơn. Vậy bạn có muốn làm nhiều không?

Có thể nhiều người nghĩ rằng người Nhật có tính kỷ luật, trách nhiệm một cách cứng nhắc. Đó là vì xuất phát từ ý thức tập thể rất cao, họ luôn đặt cái chung nên cái tôi để chất lượng công việc đạt được cao nhất. Đôi khi thì bạn quen với việc phàn nàn về chuyện gia đình, về một mối quan hệ nào đó của bạn ở nơi làm việc nhưng người Nhật lại không như vậy. Họ dường như không muốn chuyện buồn của mình làm phiền người khác. Trừ khi bạn thực sự thân quen thì mọi chuyện của bạn và của người ta mới được nói ra. Tuy vậy, người Nhật vẫn luôn được biết đến là người lễ nghĩa và đầy bản sắc văn hóa. Nếu bạn có trong tay một sản phẩm làm bằng tay người Nhật thì nó đắt và có giá trị nhiều so với sản phẩm làm bằng máy. Những bản sắc riêng Nhật như Hanami, sumo, kimono, ẩm thực … được thế giới biết đến và háo hức muốn tận mắt chứng kiến.

Hiện nay số lưu học sinh muốn sang Nhật du học bằng học tự túc hay học bổng chính phủ Việt Nam hay Nhật ngày càng tăng. Người lao động Việt Nam cũng có cảm tình với nước Nhật hơn. Đặc biệt khách du lịch dù ở Âu, Mỹ hay Á thì cũng đều mong muốn đến chiêm ngưỡng xứ sở hoa anh đào và thưởng thức món ăn Nhật. Vậy bạn có muốn một lần đến Nhật không? Để xem đất nước Nhật như thế nào và con người Nhật ra sao. Tôi tin chắc rằng bạn sẽ không cảm thấy thất vọng khi đặt chân trên đất nước xinh đẹp này.

(st) theo http://my.opera.com/linhpanda/blog/show.dml/1385668